Sekiz adım
Fizibiliteden ihracat
Adımlar sırayla ilerler ve her biri bir öncekinin çıktısına dayanır. Bir adımın atlanması sonraki denetimde geri döner — bu yüzden hızlandırma çabası genelde süreci uzatır.
Fizibilite ve metodoloji seçimi
Projenin kredi üretmeye uygun olup olmadığına bakarız. Kritik soru ilaveliktir: bu azaltım proje geliri olmadan da gerçekleşecek miydi? Cevap "evet" ise proje kredi üretemez. Uygunsa hangi standardın hangi metodolojisinin kullanılacağı burada belirlenir.
Proje Tasarım Dokümanı (PDD)
Projenin resmi dosyası. Referans senaryo (baseline), izlenecek parametreler, hesaplama yöntemi, paydaş görüşleri ve beklenen azaltım miktarı burada yazılır. Doğrulayıcı kuruluş bu belgeyi denetleyecek, dolayısıyla belirsiz bırakılan her nokta ileride bulgu olarak döner.
Validasyon
Bağımsız ve akredite bir kuruluş PDD'yi inceler, sahayı ziyaret eder ve projenin metodolojiye uygunluğunu onaylar. Bulgu çıkarsa yanıtlanır ve düzeltilir. Bu aşamada projenin tasarımı denetlenir — henüz azaltım ölçülmez.
Sicile kayıt
Onaylanan proje bir sicile kaydedilir. Kayıt herkese açıktır: proje belgeleri, doğrulama raporları ve ihraç edilen kredilerin seri numaraları görüntülenebilir. Bu şeffaflık, aynı tonun iki kez satılmasını engelleyen mekanizmanın kendisidir.
İzleme
Proje çalışırken PDD'de tanımlanan parametreler ölçülür ve kayıt altına alınır. Ağaçlandırmada biyokütle ve hayatta kalma oranı, yenilenebilir enerjide üretilen kWh, rejeneratif tarımda toprak organik karbonu. Kayıt disiplini burada bozulursa doğrulama geçilmez.
Doğrulama
Bağımsız kuruluş izleme raporunu denetler ve gerçekleşen azaltımın kaç ton olduğunu onaylar. ISO 14064-3 akreditasyonu altında yürütülür. Buradan çıkan sayı, ihraç edilecek kredi adedidir.
Kredi ihracı
Sicil, doğrulanan miktar kadar krediyi seri numarasıyla ihraç eder. Her kredi bir ton CO₂e'dir, bir vintage (gerçekleşme yılı) taşır ve tek bir hesaba yazılır. Bu andan itibaren transfer edilebilir bir varlıktır.
Satış, transfer veya iptal
Kredi ya satılır ya da kurumun kendi emisyonunu dengelemek için iptal edilir. İptal (retirement) geri alınamaz — kredi sicilde kalıcı olarak kullanılmış işaretlenir ve bir daha ticareti yapılamaz. Dengeleme iddiası ancak iptalden sonra geçerlidir.
Proje tipleri
Kredi hangi işlerden çıkar
Her proje her ülkede, her arazide veya her tesiste çalışmaz. Uygunluk; arazi mülkiyeti, veri geçmişi, mevzuat ve finansman yapısına bağlıdır.
Ağaçlandırma
Bozulmuş veya çorak arazinin ağaçlandırılması. Piyasada en tanınan proje tipi. Uzun taahhüt gerektirir; kalıcılık riski ve yangın-hastalık tamponu hesaba katılır.
Orman koruma
Mevcut orman örtüsünün kaybını önleme. Yerel topluluklara gelir ve istihdam sağladığı için ek fayda puanı yüksektir. Referans senaryonun kurgusu bu tipte en hassas konudur.
Mavi karbon
Kıyı ve deniz ekosistemlerinde depolanan karbon. İklim faydasının yanında erozyonu önler ve fırtına dalgalanmasını emer. Türkiye kıyılarında henüz az uygulanmış bir alan.
Yenilenebilir enerji
Rüzgâr ve güneşten üretim yaparak şebekenin karbon yoğunluğunu düşürme. Ölçümü en net proje tipi — üretilen kWh doğrudan sayılabilir. İlavelik testi bu tipte daha zorlayıcıdır.
Rejeneratif tarım
RegenAGRI kapsamında toprak organik maddesini artıran uygulamalar. Emisyon verisi ISO 14064/5 altında doğrulandığında çiftlik için ikinci bir gelir akışı doğar.
Karbon yakalama
CO₂'yi havadan veya baca gazından yakalayıp jeolojik olarak depolama. Ölçümü kesin, maliyeti yüksek. Bugün için ölçeklenmesi sınırlı bir alan — ama fiyatı en yüksek kredileri üretir.
Bitişik hizmetler
Karbonun yanında çalışan üç araç daha
Karbon ve enerji sertifikaları
Kredi üretmek yerine sertifika satın alarak dengeleme yapmak isteyen firmalar için ön çalışma, standart ve doğrulama kuruluşu seçimi, tedarik ve doğrulama süreci.
Plastik kredileri
Karbon kredisiyle aynı mantık, farklı birim. Plastik ayak izinizi hesaplıyor, azaltım stratejisi kuruyor ve dengeleme için uluslararası tanınan projeleri seçiyoruz. Programlar 7–21 yıllık finansman sağlar.
Verimlilik artırıcı projeler (VAP)
Yalıtım, atık ısı geri kazanımı, kojenerasyon ve proses düzenlemesi gibi yatırımlar için devlet desteği başvurusu. Hazırlıktan uygulama takibine kadar sürecin tamamında yanınızdayız.
Elinizde bir arazi, tesis veya proje fikri var mı?
Fizibilite öncesi kısa bir görüşme, projenin kredi üretip üretemeyeceğini çoğu zaman netleştirir. Bu görüşme için ücret almıyoruz.